Fragment z Przedmowy do książki „www.polskatransformacja.pl”

Książka jest pomyślana jako krytyczna analiza dokonań polskiej transformacji w okresie poprzedzającym wejście do Unii Europejskiej. Krytyka moja opiera się na dwóch związanych ze sobą przesłankach: nowy ład społeczno-ekonomiczny oceniam nie tyle z punktu widzenia dynamiki wzrostu gospodarczego i międzynarodowej konkurencyjności, ile umiejętności wykorzystania zasobów siły roboczej oraz zaspokajania materialnych potrzeb głównych grup społecznych, istniały i nadal istnieją bowiem alternatywne rozwiązania systemowe. Radykalna krytyka ma służyć sformułowaniu programu naprawy, a przynajmniej rozpoczęciu debaty programowej. Autor jest przekonany, że wejście do UE, a zwłaszcza obecny kryzys światowy powinny skłaniać do przewartościowania dotychczasowej polityki zmian systemowych; przyjrzenia się zróżnicowaniu systemowemu wewnątrz UE i wykorzystania doświadczenia najlepszych, doświadczenie najbardziej sprzyjające potrzebom społeczeństwa polskiego.

Uświadomienia sobie utraty, istniejących w 1989 roku, lepszych wyborów powinno mobilizować do działań naprawczych. Powracam do tego w końcowej części książki. Mam nadzieję, że obecnie główna teza książki nie brzmi już egzotycznie. W połowie lat 90. określiłem polski ład społeczno-ekonomiczny jako „jeden z najbardziej niesprawiedliwych ustrojów społeczno-ekonomicznych w Europie drugiej połowy XX wieku”, a solidarnościową rewolucję – jako epigońsko-mieszczańską (Kowalik, 1996). Amerykański politolog David Ost dowodził w książce Klęska Solidarności (2006) oraz
w artykułach i wywiadach, nie tylko (tytułowej) klęski tego ruchu społecznego, lecz także tego, że powstały u nas ustrój nie odpowiada nawet podstawowym kryteriom kapitalizmu liberalno-demokratycznego, którego pierwowzorem jest system północnoamerykański i brytyjski.

Podobnie radykalnych opinii wyrażano ostatnio wiele. Na przykład zwolenniczka wolnego rynku Urszula Płowiec (2008) pisze:

„Szok dwóch pierwszych lat transformacji, bezładna (często złodziejska) prywatyzacja, szybko rosnące różnice dochodów ludności i brak wizji zmian społeczeństwa spowodowały jego alienację wobec władzy. Zabrakło wielkich indywidualności zdolnych do wytyczania dróg rozwoju społeczeństwa i zdolnych przyjąć odpowiedzialność za ich realizowanie”.

Całą przedmowę i fragment książki mozna przeczytać tu: plik pdf, 235 kB

Do ściągnięcia jest także Materiał Prasowy: plik pdf, 1371 kB

© Wydawnictwo MUZA SA, "www.polskatransformacja.pl" Tadeusz Kowalik, Warszawa 2009